Werkwijze
Sociaal-emotionele begeleiding
Nog lang niet altijd hebben scholen voldoende expertise om kenmerken van (hoog)begaafdheid te herkennen en er vervolgens naar te kunnen handelen. Zoals we gezien hebben, lopen kinderen met kenmerken van hoogbegaafdheid cognitief vaak voor op hun leeftijdgenoten: er zijn verschillen in kennis en interesses. Vanuit het zijnsluik (zie tabblad ‘Wat is (hoog)begaafdheid’) reageren ze soms ook anders, b.v. door hun perfectionisme en/of rechtvaardigheidsgevoel. Ze hebben vaak een intense belevingswereld. Als gevolg hiervan kunnen ze misschien geen aansluiting vinden bij leeftijdgenoten waardoor ze zich buitengesloten voelen. Er kunnen hierdoor problemen op het sociaal-emotionele vlak ontstaan met als gevolg het zich terugtrekken en het ontstaan van gedragsproblemen. De school kan dan mogelijk adviseren om een SOVA (sociale vaardigheids-) training te gaan volgen.
De oorzaak ligt voor een kind met kenmerken van hoogbegaafdheid echter niet altijd op het sociaal-emotionele gebied. Het kind is verder in zijn ontwikkeling en kijkt anders naar de wereld, waardoor er geen aansluiting met leeftijdgenoten is. De symptomen lijken hetzelfde, maar de oorzaak is anders. Daarmee moet ook gezocht worden naar een andere oplossing. Coaching kan helpen als deze is aangepast aan en toegespitst op hun hoogbegaafd zijn.
Tijdens de coaching krijgen de coachees handvatten om te kunnen omgaan met negatief denken, om emoties te herkennen en om contact te leggen. Hierbij wordt vooral uitgegaan van de eigen kracht van de gecoachte.
Er wordt gekeken naar verschillen tussen henzelf en anderen. De vraag is: wie ben je eigenlijk en hoe kun (en mag) je jezelf zijn? Kortom, hoe bouw je een positiever zelfbeeld op? Hoe kun je je volle potentieel benutten en vliegen op eigen vleugels.
Er wordt gekeken naar verschillen tussen henzelf en anderen. De vraag is: wie ben je eigenlijk en hoe kun (en mag) je jezelf zijn? Kortom, hoe bouw je een positiever zelfbeeld op? Hoe kun je je volle potentieel benutten en vliegen op eigen vleugels.
Aanleren executieve vaardigheden en de uitdagingen het hoofd leren bieden
Soms is een kind op school niet in staat om de prestaties te leveren die je zou mogen verwachten op grond van hun cognitieve talenten. Dit noemen we onderpresteren. Helaas wordt dat soms nog uitgelegd als lui of niet slim genoeg zijn.
Misschien weet het kind niet hoe het moet leren of een taak moet volbrengen: zijn executieve vaardigheden (literatuur 1 en 2) zijn (nog) niet goed ontwikkeld. Ieder mens gebruikt de executieve vaardigheden om aan een taak te kunnen beginnen en deze tot een goed einde te brengen. Vaak heeft een slim kind deze vaardigheden echter niet hoeven ontwikkelen, omdat alles altijd vanzelf leek te gaan. Bijvoorbeeld: waarom huiswerk plannen als het gelijk al af is? In dit geval zal de coaching zich richten op het ontwikkelen van de executieve vaardigheden. Ook leren-leren kan een onderdeel van de coaching zijn.
Praktisch
Voorafgaand aan het begeleidingstraject vindt er een intakegesprek plaats. In het geval van (minderjarige) kinderen zijn ouders hierbij aanwezig. Tijdens dit gesprek wordt er geïnventariseerd wat de beginsituatie is en wat het doel van de begeleiding zal zijn.
Tijdens de eerste sessie zal de jongere zelf meer over zijn of haar uitdaging(en), verwachtingen en doelen vertellen. Gezamenlijk bepalen we vervolgens de stappen die het best lijken te passen om de gestelde doelen te halen. Tussentijds wordt geëvalueerd of er bijsturing nodig is en of de gekozen stappen het gewenste resultaat opleveren.
Ouders van (minderjarige) leerlingen krijgen, met inachtneming van de privacy wetgeving, regelmatig een kort verslag van de gesprekken. Indien gewenst kan dit verslag ook met de mentor op school gedeeld worden.
Het gespreksverslag zal bij de begeleiding van meerderjarigen aan henzelf zelf worden toegestuurd. Zij kunnen zelf bepalen met wie ze dit willen delen.
De locatie van de coaching zal in overleg worden vastgesteld. In principe zal de begeleiding plaatsvinden bij mij thuis in Eindhoven. In overleg kan dit ook bij de coachee thuis plaatsvinden. Hiervoor wordt een reiskostenvergoeding berekend.
Afzeggen van gemaakte afspraken moet 24 uur van tevoren telefonisch of per mail gebeuren. Als de afspraak op een later moment wordt afgezegd, kunnen de begeleidingskosten in rekening gebracht worden.
Literatuur
2) Dawson, Guare en Dawson: Slim maar … Pubereditie. Uitgeverij Hogrefe (2015)
Een aantal tekeningen op deze site is van de hand van Peter Leenheer en komt uit:
Boer, E. de, met medewerking van Althuizen, M & Booij, N. (2013). Handreiking (hoog)begaafdheid VO. Praktische informatie en tips om (hoog)begaafde leerlingen te laten excelleren.
’s-Hertogenbosch: KPC Groep in opdracht van het ministerie van OCW.
Boer, E. de, met medewerking van Althuizen, M & Booij, N. (2013). Handreiking (hoog)begaafdheid VO. Praktische informatie en tips om (hoog)begaafde leerlingen te laten excelleren.
’s-Hertogenbosch: KPC Groep in opdracht van het ministerie van OCW.